مالیات بر ارزش افزوده در ایران و ۱۵ کشور جهان

 قانون مالیات بر ارزش افزوده 

 یکی از مهم‌ترین سیاست‌های مالیاتی هر کشور نرخ مالیات بر ارزش افزوده به عنوان یکی از انواع مالیات‌های غیرمستقیم است و تعیین کننده بخشی از درآمدهای دولت است و در تامین بودجه کشور نقش بسزایی دارد. در سال ۱۴۰۲، در تغییراتی در قانون مالیات بر ارزش افزوده کشور ما اعمال شده است. در واقع، در هر مرحله از تولید و توزیع کالا و خدمات به مقدار ارزش افزوده به آن مرحله از فرآیند، مالیات تعلق می گیرد. لذا، با افزایش ارزش محصول یا خدمت در هر مرحله، مالیات بر ارزش افزوده آن هم افزایش می‌یابد. 

در این مقاله به بررسی اجمالی از وضعیت مالیات بر ارزش افزوده در کشورهای منتخب پرداخته خواهد شد.

ایران

در سال ۱۴۰۲، مالیات بر ارزش افزوده در کشور ما به منظور افزایش درآمدهای دولت و تنظیم معیارهای مالیاتی، تغییراتی را تجربه کرد. در این سال، نرخ مالیات بر ارزش افزوده برای برخی کالاها و خدمات افزایش یافته و در برخی موارد نیز تخفیف‌ها و معافیت‌هایی در نظر گرفته شد. ( برای اطلاعات بیشتر می توانید جزئیات قانون مالیات بر ارزش افزوده سال  1402 را مطالعه فرمایید)

عرضه کالاها و ارائه خدمات در ایران و همچنین واردات و صادرات آنها مشمول قانون مالیات بر ارزش افزوده می‌باشد.

نرخ مالیات بر ارزش افزوده در ایران برای عموم کالاها و خدمات ۹ درصد می باشد. این عدد از سال 1394 تا کنون تغییری نداشته است. اما برای کالاهای خاص مثل سیگار و دخانیات 12 درصد و برای انواع بنزین و سوخت هواپیما 20 درصدمی باشد. در قانون مالیات بر ارزش افزوده سال 1402 هیز همچون گذشته، معافیت هایی درنظر گرفته شده است. از جمله این موارد می توان به محصولات کشاورزی فرآوری نشده، دام و طیور زنده، آبزیان، زنبور عسل، خوراک دام و طیور، انواع کود، سم، بذر و نهال، آرد خبازي، نان، گوشت، قنـد، شـکر، بـرنج، حبوبـات، سـویا، شـیر، پنیـر، روغن نباتی و شیرخشک(کودکان)، کتاب، مطبوعات، دفاتر تحریر و انواع کاغذ، فرش دستباف، اموال غیر منقول، انواع دارو، لوازم مصرفی درمانی، خدمات درمانی، خدمات بانكی و اعتباری بانک ها و مؤسسات، انواع خدمات پژوهشی و آموزشی، خدمات معاملات اوراق بهادار و كالا، خدمات حمـل و نقـل عمـومی، کالاهای صادراتی و انواع خدمات پژوهشی و آموزشی و ... اشاره کرد.

فرانسه

در فرانسه، مالیات بر ارزش‌ افزوده با توجه به نوع کالا و خدمات، دارای ۴ نرخ مالیاتی  است. نرخ استاندارد آن ۲۰ درصد است. برای برخی کالای ضروری دو نرخ ۵.۵ درصد و ۱۰ درصد تعیین شده‌اند. همچنین برای انتشارات نیز نرخ ۲.۱ درصد اعمال می‌شود. و برخی از کالا و خدمات در این کشور، معاف از مالیات بر ارزش‌افزوده و  دارای نرخ ۰ درصد هستند.

آلمان

در آلمان نرخ استاندارد مالیات بر ارزش‌افزوده ۱۹ درصد و برای کالاهای ضروری ۷ درصد است. همچنین برخی از کالاها و خدمات معاف از مالیات هستند که از جمله این موارد می توان به موارد زیر اشاره کرد معاملاتی که شامل مالیات  نقل و انتقالات املاک هستند، خدمات بیمه و مالی و اعطای وام، صادرات کالا، نشریات، خدمات پزشکی، فعالیت‌های رفاه اجتماعی و  فرهنگی و آموزشی.

آرژانتین

۲۱ درصد نرخ اصلی این مالیات در آرژانتین  است. نرخ ۲۷ درصد بر تأمین برخی از خدمات خاص مانند خدمات ارتباطی، انرژی، گاز طبیعی و آب افزایش یافته است. همچنین برای برخی کالاهای سرمایه‌ای نرخ ۱۰.۵ درصد نیز اعمال می‌شود. صادرات کالا نیز دارای نرخ مالیات ۰ درصد است و این به معنی آن است که بنگاه مالیات  پرداختی در طول فرایند تولید را از دولت می تواند مطالبه کند.

ترکیه

نرخ پایه مالیات بر ارزش افزوده در ترکیه ۱۸ درصد است اما برای مواد غذایی، پوشاک، محصولات پزشکی و خدمات ارائه شده توسط مدارس خصوصی نرخ ۸ درصد اعمال می‌شود. همچنین برای مجلات، روزنامه‌ها و محصولات کشاورزی که به‌صورت خام فروخته می‌شوند، نقل و انتقال خودروی دست دوم و نیز خانه‌های با متراژ کمتر از ۱۵۰ متر مربع و برخی موارد دیگر نرخ ۱ درصد درنظر گرفته می شود. علاوه بر موارد فوق، برخی از کالاها نیز معاف از مالیات بر ارزش‌افزوده هستند.

آفریقای جنوبی

در آفریقای جنوبی نرخ اصلی مالیات بر ارزش افزوده ۱۴ درصد می باشد اما صادرات و برخی مواد غذایی، همچنین خدمات مالی، حمل‌ونقل عمومی و اسکان (اجاره) معاف از مالیات ببوده و دارای نرخ 0 درصد هستند.

ایتالیا

مالیات بر ارزش افزوده در ایتالیا دارای نرخ استاندارد ۲۲ درصد است که برای مورد بعضی کالاها و خدمات این عدد تا  ۴ درصد یا ۱۰ درصد کاهش می یابد. برخی از خدمات مانند خدمات مالی و بانکداری، بیمه‌ای، قمار، خرید و اجاره مسکن با برخی استثنائات معاف هستند. خدمات دیگر مانند صادرات، نشریات و خدمات مربوط به کشتی دارای نرخ ۰ درصد هستند. به این معنی که امکان دریافت مالیات‌های پرداختی وجود دارد اما در موارد معاف از مالیات، مالیات پرداختی به‌عنوان هزینه لحاظ می‌شود.

اندونزی

در اندونزی نرخ مالیات برارزش افزوده برای تمامی کالا و خدمات تولیدی داخل و یا وارداتی یکسان بوده و معادل ۱۰ درصد می باشد. تنها برای صادرات این نرخ ۰ درصد خواهد بود.

روسیه

به طور کلی نرخ مالیات بر ارزش‌ افزوده در روسیه ۱۸ درصد است که این عدد برای فروش بعضی از انواع اقلام پزشکی، غذا و کالای کودکان ۱۰ درصد می باشد. علاوه بر این فروش برخی کالا و خدمات از جمله صادرات کالا، خدمات حمل و نقل بین‌المللی و خدمات مربوطه دارای نرخ مالیات ۰ درصد هستند. بعضی از خدمات نیز معاف از این مالیات هستند مانند فروش املاک مسکونی، محصولات خاص پزشکی، خدمات پزشکی، مواد غذایی با سالن‌های غذاخوری مدرسه، خدمات حمل و نقل عمومی، خدمات مذهبی و تشریفاتی، خدمات آموزشی ارائه شده توسط مؤسسات آموزشی غیر انتفاعی مجاز، خدمات خاص در حوزه هنر و فرهنگ تولید.

انگلیس

در انگلیس نرخ اصلی مالیات بر ارزش افزوده ۲۰ درصد است که برای برخی از کالاها نرخ آن ۵ درصد درنظر گرفته میشود. تأمین بعضی کالاها و خدمات نیز دارای نرخ ۰ درصد هست که مهم‌ترین آن عبارت‌اند از: مواد غذایی، آب، کتاب و روزنامه و برخی معاملات خاص در رابطه با زمین و املاک و حمل ونقل عمومی (به جز تاکسی). فعالیت‌های مربوط به خدمات مالی، اجاره، آموزش و خدمات مراقبت‌های بهداشتی نیز معاف هستند.

چین

۲ گروه مالیات بر اساس ارزش‌افزوده تولیدی در چین در نظر گرفته می شود. گروه اول، پرداخت کنندگان مالیات مقیاس کوچک و گروه دوم پردازندگان معمولی.

شرکت‌هایی که ارزش فروش آن‌ها کمتر از ۰.۵ میلیون یوان (۸۰.۵ هزار دلار) در سال و خرده فروشان یا عمده فروشانی که فروش آن‌ها کمتر از ۰.۸ میلیون یوان (۱۲۹ هزار دلار) در سال است، جزو پرداخت کنندگان مالیات مقیاس کوچک  و سایر شرکت‌ها جزو پردازندگان معمولی محسوب می‌شوند.

گروه اول تنها باید تا ۶ درصد از ارزش درآمد خود را بدون کسر مالیات پرداختی در مراحل قبل، به‌عنوان مالیات بر ارزش‌افزوده پرداخت کنند ولی گروه دوم میبایست برای خدمات تعمیر و یا جایگزینی و بر محصولات وارداتی ۱۷ درصد، برخی مواد غذایی، کتاب و آب و برق ۱۳ درصد و برای اکثر خدمات طرح اصلاحات مالیات بر ارزش‌افزوده ۶ و ۱۱ درصد بپردازند.

صادرات کالا و برخی خدمات مربوط به طراحی و تحقیق و توسعه و همچنین خدمات حمل و نقل بین‌المللی دارای نرخ ۰ درصد است.

کره جنوبی

در این کشور نرخ پایه مالیات بر ارزش افزوده ۱۰ درصد است که شرکت‌ها که درآمد ارزی دارند مانند صادرات، خدمات حمل و نقل دریایی و هوایی و سایر فعالیت‌هایی معاف از این مالیات هستند. همچنین این مالیات به مواردی چون مواد غذایی فرآوری نشده، زغال سنگ، خدمات آموزشی و بهداشتی، کتاب و روزنامه، خدمات بانکی و بیمه، فعالیت‌ها و برنامه‌های خیریه، تلفن عمومی و کالاهایی که به طور موقت برای صادرات مجدد وارد می‌شود، تعلق نمی‌گیرد.

مکزیک

در مکزیک نرخ استاندارد مالیات بر ارزش افزوده  ۱۶ درصد است. صادرات کالا و خدمات که در خارج استفاده می‌شود و هزینه آن توسط شعب مستقر در مکزیک پرداخت شود دارای نرخ ۰ درصد خواهد بود. مواردی که معاف از این مالیات هستند شامل ساختمان و زمین مسکونی. کتاب و روزنامه، انتقالات سهم، اموال دست دوم و … هستند.

هند

تقریباً در مورد تمام انواع محصولات منقول و محصولات نامشهود تعریف‌شده مالیات بر ارزش افزوده اعمال می‌شود که با توجه به استان برخی معافیت‌ها متفاوت خواهد بود. در هند نرخ پایه این مالیات ۱۲.۵ رصد است، اما در  مواردی مثل نهاده‌های کشاورزی و صنعتی، کالاهای سرمایه‌ای و دارو، فلزات گران‌بها، و غیره نرخ آن ۱ درصد و ۵ درصد می باشد.

ژاپن

 نرخ استاندارد این مالیات در ژاپن ۱۰ درصد است. طبق قوانین، صادرات دارای نرخ ۰ درصد بوده و برخی از معاملات از جمله فروش و یا اجاره زمین، خرید و فروش اوراق بهادار و ارائه خدمات عمومی معاف هستند. سود سهام پرداختی به اتباع خارجی نیز مشمول ۲۰ درصد مالیات تکلیفی و ۱۵ درصد برای برخی سهام‌های خاص است. مالیات در مورد بهره پرداختی وام ها نیز دارای نرخ ۲۰ درصد و ۱۵ درصد برای بهره اوراق و حساب‌های بانکی است.

برزیل

در کشور برزیل نرخ مالیات بر ارزش افزوده  بین شهرهای مختلف، متفاوت است. در عین حال نرخ استاندارد آن ۱۸ درصد است. ۷ درصد و ۱۲ درصد به عنوان نرخ کاهش‌یافته برای برخی از کالاها اعمال می‌شود. برای واردات نیز این مالیات بین ۱۸ درصد تا ۲۵ درصد افزایش می یابد.

 

در پایان

با در نظر گرفتن قانون مالیات بر ارزش افزوده در ایران و اعمال آن در اکثر کالاها و خدمات ارائه شده توسط بنگاه های اقتصادی، و تاثیر آن در سود و زیان بنگاه، محاسبه آن در سیستم های مالی و حسابداری حائز اهمیت است. نرم افزار حسابداری ابری کلیک، با روش ها مختلف قابل تنظیم و محاسبه است. همچنین امکان اتصال به سامانه مودیان در این نرم افزار نیز وجود دارد. 

همکنون دموی رایگان نرم افزار حسابداری کلیک را امتحان کنید