متن آموزش
ماده ۱۲ قانون مالیات‌های مستقیم — اموال معاف از مالیات بر ارث
مقدمه
اگر ماده ۱۷ مشخص می‌کند چه اموالی مشمول مالیات بر ارث هستند، ماده ۱۲ دقیقاً برعکس عمل می‌کند — اموالی را که از مالیات بر ارث معاف هستند مشخص می‌کند. آگاهی از این ماده می‌تواند در موارد بسیاری از پرداخت مالیات غیرضروری جلوگیری کند.
اموال معاف از مالیات بر ارث
۱. وجوه بازنشستگی و وظیفه مبالغی که سازمان‌های بازنشستگی به وراث پرداخت می‌کنند از مالیات معاف است. این شامل حقوق بازنشستگی معوقه، مزایای پایان خدمت و هر نوع پرداخت مشابه می‌شود.
۲. خسارت فوت و دیه مبالغی که بابت خسارت فوت یا دیه به وراث پرداخت می‌شود — چه از بیمه، چه از شخص مقصر — کاملاً از مالیات معاف است.
۳. بیمه عمر سرمایه بیمه عمر که شرکت بیمه پس از فوت بیمه‌گذار به وراث پرداخت می‌کند از مالیات بر ارث معاف است. این یکی از مهم‌ترین مزایای بیمه عمر است.
۴. اموال مصادره‌شده اموالی که جزء ماترک متوفی باشد و طبق قوانین یا احکام خاص، مالکیت آن‌ها سلب و یا به صورت بلاعوض در اختیار اشخاص موضوع ماده ۲ این قانون قرار گرفته باشد از شمول مالیات معاف است.
۵. اموال اهدایی به موسسات خیریه اموالی که متوفی در طول حیات یا از طریق وصیت به موسسات خیریه، آموزشی، بهداشتی یا مذهبی اهدا کرده از مالیات بر ارث معاف است — مشروط به اینکه آن موسسه مجوز قانونی داشته باشد.
۶. اموال شهدا وراث طبقات اول و دوم نسبت به اموال شهدای انقلاب اسلامی مشمول مالیات بر ارث موضوع این فصل نیستند. احراز شهادت برای استفاده از مقررات این ماده منوط به تأیید یکی از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و یا بنیاد شهید انقلاب اسلامی حسب مورد می‌باشد.
فقط وراث طبقه اول و دوم از معافیت خانواده شهید بهره‌مند می‌گردند و وراث طبقه سوم خانواده شهید مشمول معافیت نخواهند شد.
۷. دیون و بدهی‌های متوفی بدهی‌های محقق متوفی — مثل وام بانکی، اجاره معوقه، هزینه‌های درمانی — از ماترک کسر می‌شود و مالیات فقط بر مابقی محاسبه می‌گردد.
۸. هزینه‌های کفن و دفن هزینه‌های متعارف کفن، دفن و مراسم در حدود عرف و عادت از ماترک کسر می‌شود.
جدول خلاصه معافیت‌ها
| نوع مال | وضعیت |
|---|---|
| وجوه بازنشستگی | معاف |
| خسارت فوت و دیه | معاف |
| سرمایه بیمه عمر | معاف |
| اموال مصادره‌شده | معاف |
| اموال اهدایی به خیریه | معاف |
| اموال شهدا (طبقه ۱ و ۲) | معاف |
| بدهی‌های متوفی | کسر از ماترک |
| هزینه کفن و دفن | کسر از ماترک |
نکته مهم — تفاوت قانون قدیم و جدید
در سال ۱۳۹۵ قانون مالیات ارث را تعدیل کردند. بعد از سال ۱۳۹۵ وراث متوفای مشمول قانون جدید به شمار می‌روند؛ ولی اگر تاریخ فوت قبل از سال ۱۳۹۵ باشد، ورثه شامل قانون قدیم محسوب می‌شوند.
معافیت‌های ماده ۱۲ در هر دو قانون قدیم و جدید وجود دارند، ولی برخی جزئیات متفاوت است.
مثال عملی
فرض کنید متوفی این اموال داشته:
- سپرده بانکی ۵ میلیارد تومان ← مشمول مالیات
- بیمه عمر ۲ میلیارد تومان ← معاف از مالیات
- خسارت بیمه حوادث ۵۰۰ میلیون تومان ← معاف از مالیات
- وام بانکی ۱ میلیارد تومان ← از ماترک کسر می‌شود
یعنی مالیات فقط روی سپرده بانکی (منهای وام) محاسبه می‌شود.
جمع‌بندی
ماده ۱۲ یکی از مهم‌ترین مواد برای وراث است. آگاهی از معافیت‌های این ماده می‌تواند مبلغ قابل توجهی از مالیات را کاهش دهد. بیمه عمر، خسارت فوت و اموال شهدا مهم‌ترین معافیت‌های این ماده هستند. در صورت نیاز به مشاوره تخصصی، با کارشناسان مالیاتی مشورت کنید.
انتخاب مطمئن قبل از خرید
کلیک را ببینید، بعد با خیال راحت انتخاب کنید
در چند دقیقه مسیر واقعی کار با نرم‌افزار، امکانات مناسب کسب‌وکارتان و تفاوت پلن‌ها را شفاف ببینید؛ بدون حدس و آزمون‌وخطا.
