آشنایی با شاخه های حسابداری و کاربرد آن ها

• شما تا چه حد با انواع شاخه های حسابداری آشنایی دارید؟
• از نظر شما هرکدام از شاخه های حسابداری چه تفاوتی دارند؟
• شما برای کسب و کار خود به کدام شاخه حسابداری بیشتر نیاز دارید؟

در این مقاله قصد داریم درمورد حسابداری و شاخه های مختلف آن صحبت کنیم. در ابتدا کمی در مورد کلیت حسابداری نکاتی را بیان می کنیم و سپس شاخه های آن را معرفی می کنیم و به کاربردهای هرکدام در فضای کسب و کار می پردازیم. پس تا انتهای مقاله با ما همراه باشید.

تعریف حسابداری به صورت جامع و کامل

قطعا تعاریف بسیاری در خصوص حسابداری شنیده و یا خوانده اید. اگر در اینجا بخواهیم حسابداری را تعریف کنیم، باید بگوییم حسابداری زبان مالی کسب و کارهاست. به عبارتی زبان و دانشی است که افراد تمام اسناد و گزارشات مالی خود را بتوانند ثبت و کنترل و مدیریت نمایند.

در حقیقت حسابداری، زبان مشترک و شناخته شده در تمام کسب و کارهاست برای تجزیه و تحلیل و بررسی تمام گزارشات و اسناد مالی شرکت و محاسبه سود و زیان تجارت هاست.

این زبان مشترک در بین کسب و کارها، براساس نیازی که با توجه به هدف و نیاز کسب و کارها، به چندین شاخه جزئی تر تقسیم می شود تا گزارشات و اسناد و امور مالی را به طور دقیق تر بررسی و مدیریت نمایند.

معرفی شاخه های حسابداری

اگر بخواهیم نگاهی کلی به شاخه های حسابداری بیندازیم میتوان آن را به نه شاخه تقسیم نمود:

1. حسابداری مالی
2. حسابداری مدیریتی
3. حسابداری هزینه (بهای تمام شده)
4. حسابداری دولتی
5. حسابداری بودجه ای
6. حسابرسی

حال سعی می کنیم بصورت جداگانه هرکدام را به طور کامل توضیح دهیم:

1. حسابداری مالی

حسابداری مالی، یکی از اصلی ترین اجزاء حسابداری است که تراکنش های مالی و تمام گزارشات مالی شرکت را کنترل و مدیریت می کنند. در حسابداری مالی تمام اسناد و گزارشات براساس استانداردهای جهانی GAAP ثبت و ضبط می شود. اما از آنجایی که قوانین و مقررات و واحد های پولی کشورها با هم فرق دارند، ر نتیجه استانداردهای حسابداری نیز تا حدودی برای هر کشور متفاوت است.

در بخش حسابداری مالی تمام هزینه ها و بودجه شرکت براساس نیازها و گردش مالی که شرکت ها دارند کنترل می شود و در مورد بحث سرمایه گذاری و قراردادها و گردش مالی تجار تصمیم گیری می نمایند.

حوزه حسابداری مالی با توجه به گزارشات و اسنادی که از تراکنش ها و گردش مالی شرکت آماده میکند به شرکت کمک میکند تا بصورت دقیق تر میزان ضرر و زیان وارد شده و یا سود خالص را محاسبه کنند تا بتوانند مالیاتی که برآورد شده است را پرداخت کنند.

با مدیریت اسناد و مدارک مالی، متخصصان این بخش سعی می کنند بدهکاران و بستانکاران، سهامداران و … به طور دقیق شناسایی کنند تا واریزی ها و پرداختی ها را انجام دهند.

گزارشاتی که در خصوص حسابداری مالی آماده می شوند، مدارک و مستنداتی برای میزان پیشرفت و بهبود یک کسب و کار و انتخابی برای سرمایه گذاری است.

2. حسابداری مدیریتی

حسابداری مدیریتی، یکی دیگر از شاخه های حسابداری است که تمام گزارشات و اسناد را بررسی و تجزیه و تحلیل میکنند تا بتوانند برای ادامه مسیر و آینده کاری، راهکارها و استراتژی های جدیدی تعیین کنند تا بتوانند موانع و مشکلات را کنار بگذارند و بهترین روش های دستیابی به اهداف را دنبال کنند.

در حقیقت حوزه حسابداری مدیریتی با بررسی اسناد و مدارک گذشته، آینده شرکت را تنظیم می کند. حسابداری مدیریتی به عبارتی به سه بخش جزئی تر “مدیریت استراتژیک“، “مدیریت عملکرد” و “مدیریت ریسک” تقسیم می شود.

هریک از بخش ها تلاش می کنند موارد مهم و اساسی تاثیرگذار را شناسایی کنیم تا براساس آن ها راهبردها و استراتژی های جدید تعیین گردند و در نهایت عملکرد شرکت را برای رسیدن به اهداف تعیین شده کنترل و مدیریت کنند.

• یک مقاله پیشنهادی: تفاوت های حسابداری مالی و حسابداری مدیریتی

3. حسابداری هزینه (بهای تمام شده)

حسابداری هزینه به نوعی حسابداری مدیریتی است که در بخش های تولید و صنایع تولیدی مورد توجه قرار میگیرند. با این تفاوت که در حسابداری هزینه، تمام هزینه های ثابت و متغیر را بررسی می کنند و سعی می کنند استراتژی هایی در خصوص کاهش هزینه های اضافی و افزایش میزان تولیدات تعیین کنند و سودآوری شرکت را بالا ببرند.

قطعا در هر شرکت و سازمان تولیدی، منابع و مراکز درآمدی و مراکز هزینه بسیاری وجود دارد که باید بطور دقیق و ریزبینانه آنالیز شوند تا بتوان آن ها را به بهترین شکل کنترل نمود.

4. حسابداری دولتی

در حقیقت دولت یک سیستم تجاری عظیم است که براساس بودجه ای که دارد باید پروژه های بزرگ و پیچیده ای را انجام دهد. از این رو افرادی ماهر و حسابداران متخصص حرفه ای که توانایی کنترل و مدیریت منابع عظیم، و تحلیل داده هایی در سطح کلان را دارند می توانند در سازمان های دولتی فعالیت کنند تا بتوانند بر اساس اسناد و گزارشات موجود، برای هر پروژه فرایند تخصیص منابع و تخصیص بودجه را انجام دهند.

علاوه بر آن حسابداران بخش دولتی باید بتوانند زیرسیستم های دولتی را در راستای اجرای پروژه ها از نظر تخصیص منابع و نیز بودجه بندی طبقه بندی و اولویت بندی نمایند.

5. حسابداری بودجه

حسابداری بودجه، نوع دیگری از حسابداری است که براساس عملکرد شرکت/سازمان و مراکز درآمد و هزینه و برآورد هزینه های ناشی از اجرای پروژه ها و دسایابی به اهداف شرکت، استراتژی های تعیین بودجه را بررسی و بهترین گزینه را انتخاب نمایند تا بتوانند برای هر پروژه میزان بودجه ای که مورد نیاز است را محاسبه و تعیین کنند.

در حقیقت حسابداری بودجه، به نحوه محاسبه و تعیین میزان بودجه مورد نیاز برای اجرایی شدن پروژه ها را در کسب و کار می پردازد.

6. حسابرسی

شاید خیلی وقت ها عبارت های “حسابداری” و “حسابرسی” را شنیده باشید و گمان کنید که این دو یک مفهوم و وظیفه دارند، در حالی که اشتباه می کردید. این دو حوزه با هم تفاوت دارند که مهم ترین آن ها این است که “حسابداری” به ثبت تمام اسناد و مدارک مالی شرکت می پردازد و آنها را سازماندهی کنند.

در حالی که “حسابرسی” به تحلیل و آنالیز داده های موجود،  گزارشات و مستندات می پردازد تا بتوانند چالش ها و فرصت های تجارت و کسب و کار را شناسایی و مدیریت کنند.

سخن آخر

در این مقاله سعی کردیم چند مورد از شاخه های حسابداری را به شما معرفی کنیم و شما را با وظایف و کاربردهای آن ها آشنایی کنیم. قطعا موارد دیگری نیز وجود دارد که در آینده حتما به آن ها پرداخته می شود.

ولی تا به اینجای کار و شناخت تمام این موارد متوجه اهمیت حسابداری و شاخه های آن در تمام کسب و کارها شدید و می دانید که امروزه روش های نوینی از جمله نرم افزار حسابداری تحت وب مدیریت و کنترل این موارد را برای ما ساده تر کرده است

به همین دلیل در نهایت دوست داریم ذهنتان را به یک چالش دعوت کنیم و سوال کنیم شما کدام روش را برای امور حسابداری تجارت خود انتخاب میکنید؟ روش های سنتی و با چالش های فراوان و زمان های طولانی و یا حسابداری تحت وب با کارایی های بیشتر، مسیری ساده تر و انجام امور در کمترین زمان ممکن؟